O yatarkən

İnsan ən çirkli gecələri haqqında adətən heç kimə danışmır. Təkcə qınanmaqdan qorxduğu üçün yox — mən qınanmağa çoxdan öyrəşmişəm. Sadəcə elə şeylər olur ki, onlardan sonra adamın özünə də öz içində qalmaq xoş gəlmir.

Həmin axşam növbə qəribə şəkildə yaxşı keçmişdi. Bir müştəri ləğv olunmuşdu, biri xəsis çıxmışdı, amma üçüncüsü hamısını bağlamışdı. O tip kişilərdən idi: bazarlıq etmir, tez yorulur və söhbət yox, sükut istəyirlər — elə bil qadın yox, iki həyatlarının arasındakı fasiləni alırlar. O pulun bir hissəsini səhər vasitəçiyə verməli idim. Hamısını yox. Amma o qədərini ki, heç olmasa bir neçə gün o yazanda əllərim titrəməsin.

Məni sonra tanış bir barmen maşınla yola saldı. Gecələr tez-tez rastlaşırdıq — gecədən sonra yaşayanlar üçün Bakı böyük şəhər deyil. Sükan arxasında siqaret çəkə-çəkə növbəsindən şikayətləndi və gülərək dedi ki, özü işdən sonra başını söndürmək üçün harada “oturur”. Saytın adını elə adi tərzdə dedi, sanki yuxusuzluğa çay məsləhət görür. Mən onda sadəcə burnumun altında güldüm. Amma gecə vaxtı belə xırda şeylər adətən adamın beyninə daha dərindən girir.

Müştəri tək yaşayırdı. Mənzil bahalı, sakit və həddindən artıq təmiz idi. Belə mənzillər adamı sıxır: yumşaq işıq, ağır pərdələr, qrafində su, barmaqlarına hopan bahalı ətir. O, duşdan və viskidən sonra tez yatdı. Böyrü üstə uzanmışdı, ağır nəfəs alırdı, bir əli ilə mələfəni büzmüşdü — elə bil yuxuda da nəyisə buraxmırdı.

Mən pəncərə kənarındakı kresloda oturub yuxarı işığı yandırmadan telefona baxırdım. Dərhal çıxıb getmək olmazdı — səhərə qədər qalmağımı istəmişdi, pul da buna görə verilmişdi. Evə getməyə həvəsim yox idi. İçimdə isə o qəribə boşluq vardı ki, yaxşı gecə qazancından sonra gəlir: pul var, amma sevinc yoxdur, çünki onu əvvəlcədən istəklərə yox, borclara bölürsən.

Android telefonumda brauzeri açıb barmenin dediyi adı yazdım.

Sayt tez yükləndi. Bir müddət ekrana baxdım, sonra pulqabımdan ikinci SIM kartı çıxardım — müştərilər, əlavə qeydiyyatlar və adi həyatıma qarışmamalı olan şeylər üçün saxladığım nömrəni. Hesabı da onunla açdım. Kod dərhal gəldi. Yazdım, daxil oldum və bir neçə saniyə boş balansa baxdım — sanki elə burada dayanmaq şansım hələ qalırdı.

Dayanmadım.

İlk depoziti məhz həmin yaxşı növbənin pulundan etdim. Kartdan yox, kimsənin atdığı puldan yox, elə səhər vasitəçiyə verməli olduğum məbləğdən. Bir hissəsini balansa köçürdüm və o anda hələ də özümə gözəl yalan danışırdım: indi tez bir az da artıraram, səhər daha çox verərəm, heç kim heç nə bilməz.

İnsan da belə batır. “Hər şeyi dağıdacağam” fikri ilə yox, “indi ağıllı çıxış tapacağam” fikri ilə.

Oyunu az qala təsadüfən seçdim. Ekranın işığı üzümə düşürdü, yataq otağından yad bir nəfəs səsi gəlirdi, pəncərənin o tərəfində isə gecə Bakısı bahalı və sakit görünürdü — elə bil aşağıda tamam başqa bir həyat yaşayırdı. Əvvəl xırda şeylər düşdü. Sonra heç nə. Sonra yenə xırda bir şey. Mən tərpənmədən oturub yalnız baş barmağımla ekrana toxunurdum və içimdəki boşluğun artıq hiss yox, fiziki yerə çevrildiyini duyurdum — guya sinəmin içində soyuq cib açılmışdı.

Sonra birdən bonus başladı.

Məbləğ qalxdı. Bir az da. Sonra bir də. Elə orada ilişdim. Tamahla da yox — guya indi hər şeyi düzəltmək olar vədi ilə. Səhər asanlaşar. Vasitəçi öz payını alar. Mənə də bir şey qalar. Bu gecə də belə ucuz görünməz.

Bir az uddum.

Məhz ehtiyatı itirəcək qədər.

Sonra hər şey sürətlə və çox tanış qaydada getdi, halbuki mən ilk dəfə oynayırdım: bir spin də, bir az da, “indi gedirsə”, sonra “yuvarlaq rəqəmə çatdırım”, sonra “itəni geri qaytarım”, sonra bir də. Və bir anda ekran artıq mənə pul vermirdi, sadəcə əvvəlcə toxunmağa haqqım olmayan şeyi yavaş-yavaş geri alırdı.

Axırda dayandığımda içimdə çox dərin bir sükut vardı.

Mən səhər verməli olduğum pulu uduzmuşdum.

Heç nə udulub qalmamışdı. Deməli çıxarış da yox idi. Sadəcə boş balans, depozit tarixçəsi və bir saat əvvəldən ikiqat çirkli görünən gecə.

Kreslonun arxasına söykəndim və yataq otağına baxdım. O hələ də yatırdı. Varlı, təmiz, ağır yuxu. Elə bir adamın yuxusu ki, səhər mənim problemim olmayacaq. Və o anda mənə özümə yazığım gəlmədi. Əksinə, özümə, ona, barmenə, vasitəçiyə, bu bütün gecəlik sistemə acıqlandım — burada hər kəs guya sadəcə çətin dövr keçirir, amma əslində hamı çoxdan tələnin içində yaşayır.

Səhərə qədər demək olar yerimdən tərpənmədim. Bəzən ekrana baxdım. Bəzən qapıya. Bəzən çantaya — içində indi çatmayan pulun qalan hissəsi vardı.

Səhər o, mən yığışmağa macal tapmamış oyandı.

Çarpayıda dikəlib üzünü turşutdu, suya əl atdı və yalnız sonra mənə baxdı. Daha doğrusu, mənə yox — əlimdəki telefona.

— Sən bütün gecə yatmamısan? — soruşdu.

Mən çiyin çəkdim.

O, gözünü bir az qıyıb sanki nəsə demək istədi, sonra mən tətbiqi bağlamağa macal tapmadığım üçün ekranda oyun tarixçəsini gördü. Bu, cəmi bir saniyə çəkdi. Amma bəzən bir saniyə kifayətdir ki, insan sənin haqqında lazım olduğundan çox şeyi anlasın.

O, dərhal heç nə demədi. Sadəcə bir az daha diqqətlə baxdı.

Mən də elə o anda ilk dəfə doğrudan uduzmaqdan yox, səhərdən qorxdum.

Çünki verməli olduğum pul artıq yox idi. Vasitəçi gözləməyi sevmirdi. İndi isə üstəlik bir də yad bir baxış yaranmışdı — ağır, ayıq, səhərki baxış — və o mənim gecə etdiyim axmaqlığı tamam başqa ölçüdə problemə çevirə bilərdi.

Mənzildən çıxanda Bakı artıq oyanırdı. Kofe yerləri açılırdı, maşınlar siqnal verirdi, insanlar işə gedirdilər, üzləri adi idi. Mən isə liftlə aşağı düşə-düşə bir şeyi düşünürdüm: belə hekayələrə adam demək olar həmişə tək girir. Amma çox keçmir ki, bədəlini başqalarının qarşısında ödəməli olur.