Əməliyyatların arasındakı sükut

O əməliyyatdan sonra mən normal yata bilmirəm.

İnsanlar həkimlər haqqında elə danışmağı sevirlər, guya biz başqa materialdan düzəlmişik. Guya əlin titrəmədən skalpel tutursa, deməli həyat da əlinin içində tərpənmir. Əslində isə hər şey daha sadə və daha pisdir: əgər adam sənin stolunda ölürsə, sən ondan sonra yenə gəzirsən, danışırsan, əllərini yuyursan, sənədlərə qol çəkirsən, suallara cavab verirsən — amma içində bir şey yerləşir və sönmür. Gecə gəlir, səhər gəlir, əməliyyatların arasında gəlir, liftdə gəlir, maşında gəlir. Bəzən üz şəklində. Bəzən də sadəcə havanın ağırlaşması kimi.

Pasiyent üç həftə əvvəl stolun üstündə ölmüşdü. Gənc oğlan idi. Çətin hal idi, gec gətirilmişdi, ilkin vəziyyət ağır idi — ağlı başında adamın deyəcəyi bütün rasional sözlər yerində idi, amma heç biri kömək etmirdi. Sonra məlum oldu ki, bu, elə bir adamın oğludur ki, ona iki dəfə “yox” demirlər. O gündən sonra mənim həyatım pəncərəsiz dəhlizə bənzədi: çöldə hər şey əvvəlki kimiydi — xalat, əməliyyat bloku, konsultasiyalar, imzalar, Bakıda özəl klinikanın adi ritmi — içəridə isə artıq tamam başqa, daha qaranlıq bir sayım gedirdi.

Həmin gün iki əməliyyat arasında təxminən qırx dəqiqə boşluğum vardı. Binanın ikinci mərtəbəsindəki balaca xidməti otaqda oturmuşdum. Pəncərə biznes mərkəzinin dayanacağına baxırdı. Masanın üstündə soyumuş kofe vardı. Kompüter səhərdən açıq qalmışdı, ekranda analiz nəticələri və oxumağa özümü məcbur edə bilmədiyim bir neçə açıq səhifə görünürdü. Telefon yanımda idi. Onun içində köhnə qeydlər, laboratoriya ünvanları, soyadlar, dərman sxemləri arasında çoxdan qalmış bir qəribə sətir vardı — vaxtilə niyə saxladığımı özüm də bilmədiyim bir sayt adı. Həmin gün ona yenə rast gəldim.

Mən pul axtarmırdım. Bu vacibdir.

Əgər o anda kimsə mənə seçim versəydi — qazanc, yoxsa beynimi heç olmasa bir saatlıq söndürmək — mən heç düşünmədən ikincini seçərdim. Mənə varlanmaq lazım deyildi. Mənə keyitmə lazım idi.

Saytı xidməti kompüterdə açdım. Telefonda yox — məhz iş kompüterində, kondisionerin səsi və dəhlizdəki addımların fonunda. Hər şey qəribə dərəcədə adi görünürdü. Elə bil insan iki əməliyyatın arasında xidməti kreslodan qalxmadan pis bir quyuya düşə bilər.

Qeydiyyat üçün telefon nömrəsi istədi. Yazdım, SMS gəldi, kodu smartfondan kompüterə köçürdüm və daxil oldum. Hər şey tez və sakit baş verdi. Həddindən artıq tez. Sonradan məni ən çox qorxudan da bu oldu: bəzi şeylərə insan heç bir dramatik hiss olmadan girir, sanki növbəti brauzer səhifəsidir.

Depoziti tətbiqdən bank köçürməsi ilə etdim. Məbləğ böyük deyildi — ehtiyatlı olduğum üçün yox, o anda pulun özü mənə maraqlı gəlmədiyi üçün. Mənə sadəcə başlamaq lazım idi. Birinci dəfə basmaq. Fikri o əməliyyatdan, sonrakı təzyiqdən, evdə artıq sükutuma öyrəşən arvadımdan bir anlıq da olsa başqa yerə keçirmək.

Oyunu demək olar ki, təsadüfən seçdim. Adını da, şəkillərini də xatırlamıram. Yadıma qalan yalnız musiqidir — həmin otaqda çox qəribə, çox yersiz və çox canlı səslənən musiqi. Halbuki otaqda kofe, antiseptik və plastik iyi vardı.

Əvvəl sakitcə uduzurdum. Demək olar mexaniki basırdım. Sonra balaca qazanc gəldi. Sonra bir az da. Balans bir anlıq qalxdı və mən birdən başa düşdüm ki, bu gün ərzində ilk dəfə nə ölümü, nə qarşı tərəfdən gələn təzyiqi, nə də evdəki susqunluğu düşünmürəm. Sadəcə ekrandakı rəqəmlərə baxıram.

Yəqin buna görə belə şeylər işləyir. Onlar həmişə adamı tamahla almırlar. Bəzən səni sükutla alırlar.

Bir neçə dəqiqə mənə elə gəldi ki, bəlkə doğrudan da başımı sudan çıxara bilərəm. Bu primitiv hərəkət — bas, gözlə, rəqəmə bax — bəlkə qalan hər şeyi bir müddət boğa bilər. Balans bir az da qalxdı. Kənardan baxan olsa, hətta deyə bilərdi ki, mən uduram.

Amma əslində yox.

Çünki içimdə heç nə dəyişmirdi. Nə qorxu, nə günah, nə də məni getdikcə tibbdən tamam kənar, daha qaranlıq bir yerə çəkən o yapışqan hiss.

Məbləğ bir az qalxanda dayanmadım. Çünki mənə pul lazım deyildi — həmin an beynimə qayıtmaq daha qorxulu idi. Ekran yaşadığı müddətdə yaddaşım bir addım geri çəkilirdi. Ona görə davam etdim.

Sonra hər şey aşağı getdi.

Sonra bir az da.

Sonra itəni qaytarmağa çalışdım.

Sonra bir də.

Axırda dayandığımda nə qazanc vardı, nə depozit, nə də bura niyə girdiyimi mənə unutduran o qısa keyimə hissi.

Çıxarmağa heç nə yox idi.

Xidməti kompüterin qarşısında oturub boş balansa baxırdım və tam aydın başa düşürdüm ki, mən indicə pulu yox, özümü hiss etməmək üçün son şansı uduzmuşam. Ən iyrənc hiss də bu idi. Çünki uduzmaq insana ləyaqət qaytarmır. Sadəcə bütün səs-küyü geri qaytarır — üstünə utanc da əlavə olunmuş halda.

Dəhlizdə döyüntü gəldi. Tibb bacısı başını içəri salıb dedi ki, məni aşağıda gözləyirlər. Saytı bağladım, analizlərin olduğu səhifəni açdım və bir neçə saniyə əlim siçanın üstündə donub qaldı, elə bil bununla üzümə yenidən adi ifadə qaytara bilərdim.

Sonra əməliyyat otağına düşdüm.

Gün gec qurtardı. Evə qaranlıqda gəldim, heç nə yemədim, yalnız əllərimi həmişəkindən uzun yudum və yuxarı işığı yandırmadan mətbəxdə oturdum. Gecə yarısına yaxın telefon titrədi. Nömrə tanış deyildi, amma kimin yazdığını onsuz da bilirdim.

Mesaj qısa idi.

O qədər qısa idi ki, hədədən daha soyuq təsir bağışladı.

Məna sadəydi: mənə xatırladırdılar ki, unutqanlıq lüksüm yoxdur və təzyiq istəsələr, daha da ağırlaşa bilər. Puldan və söhbətdən yox, daha pis şeylərdən eyham vururdular. Adam əvvəlcə belə şeyləri absurd hesab edir, sonra anlayır ki, heç kim zarafat etmir.

Mesajı iki dəfə oxudum və birdən çox aydın başa düşdüm: mən o gün kazinonu qazanc üçün, hətta uduzmaq üçün də açmamışdım.

Mən onu keyitmə kimi açmışdım.

Ən qorxulusu isə bu idi ki, o da təsir etmədi.